Giới thiệu sơ lược về ngành Hải quan
1.Cơ cấu tổ chức (TW, địa phương; cơ cấu nội bộ)
Cục Hải quan ở Trung ương trực thuộc Bộ Tài chính, Chi cục thuế khu vực tỉnh, thành phố trực thuộc Cục Hải quan và phía dưới là Hải quan cửa khẩu và ngoài cửa khẩu (cấp đội).
Đây là tổ chức ngành dọc thống nhất từ Trung ương xuống địa phương.
Các bạn xem trên màn hình sơ đồ tổ chức của ngành Hải quan.
Đầu tiên là quốc hội => Chính phủ => Bộ Tài chính => Cục Hải quan => Chi cục Hải quan khu vực => Hải quan cửa khẩu & ngoài cửa khẩu
2. Số lượng biên chế của ngành hải quan
Theo số liệu mới nhất, toàn ngành Hải quan hiện có hơn 8.520 công chức (đây là số lượng công chức có mặt làm việc, số biên chế được giao là 10.250 chỉ tiêu), để lại khoảng hơn 1.700 chỉ tiêu còn thiếu đang được ngành lên kế hoạch tổ chức tuyển dụng công chức hải quan để bổ sung.
Cục Hải quan có 20 chi cục hải quan khu vực và 165 Hải quan cửa khẩu/ngoài cửa khẩu.
Nhu cầu bổ sung biên chế thông qua tuyển dụng công chức thuế định kỳ 2 – 3 năm 1 lần với số lượng khoảng hơn 1.000 biên chế.
Năm 2025, ngành Hải quan đã tạo dấu ấn kỷ lục khi góp phần đưa tổng kim ngạch xuất nhập khẩu cả nước cán mốc 900 tỷ USD và thu ngân sách Nhà nước đạt 468.398 tỷ đồng.
Bắt giữ và xử lý vi phạm 19.123 vụ vi phạm pháp luật hải quan.
Biểu đồ 1: 10 thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam – Nguồn: Cục Hải quan https://www.customs.gov.vn/
Biểu đồ 2: 10 thị trường nhập khẩu lớn nhất của Việt Nam
Quyền lợi khi trở thành công chức Hải quan
Quyền về tiền lương và thu nhập
- Lương và phụ cấp: Được Nhà nước bảo đảm tiền lương tương. Ngoài mức lương cơ sở theo hệ số, còn được hưởng các khoản phụ cấp như phụ cấp thâm niên, phụ cấp chức vụ, phụ cấp khu vực, v.v..
- Tiền thưởng và phúc lợi: Được hưởng tiền thưởng và các khoản thu nhập bổ sung dựa trên kết quả đánh giá công việc và hiệu quả hoạt động của cơ quan.
Về điều kiện làm việc
- Bảo đảm phương tiện làm việc: Được trang bị đầy đủ máy móc, phương tiện và các điều kiện làm việc khác theo quy định pháp luật.
- Cung cấp thông tin: Được cung cấp đầy đủ các thông tin, tài liệu liên quan trực tiếp đến nhiệm vụ và quyền hạn mà mình được giao phó.
- Giao quyền hạn: Được giao thẩm quyền và quyền hạn tương xứng với nhiệm vụ để chủ động giải quyết công việc.
Quyền về đào tạo và phát triển
- Được bồi dưỡng: Có quyền tham gia các chương trình đào tạo, bồi dưỡng về chuyên môn, nghiệp vụ, và lý luận chính trị để không ngừng nâng cao năng lực.
- Tạo điều kiện: Được cơ quan tạo thời gian và hỗ trợ chi phí (tùy trường hợp) để tham gia các lớp học nâng cao trình độ.
Quyền về nghỉ ngơi và chế độ khác
- Nghỉ lễ, tết, phép năm: Được nghỉ hàng năm, nghỉ lễ, nghỉ phép, và nghỉ việc riêng theo đúng quy định của Bộ luật Lao động và pháp luật chuyên ngành. [Phân tích thêm]
- Được pháp luật bảo vệ tính mạng, danh dự, nhân phẩm, uy tín khi đang thi hành công vụ.
Địa điểm làm việc của công chức hải quan
Khi trúng tuyển kỳ thi tuyển dụng công chức hải quan, thí sinh sẽ được phân công công việc tại những địa điểm sau:
– Tại các sân bay quốc tế: Nội Bài, Tân Sơn Nhất, Long Thành…
– Tại các cảng biển quốc tế: Hải Phòng, Đà Nẵng, Cái Mép – Thị Vải, Cát Lái, Sài Gòn Hiệp Phước
– Tại các cửa khẩu đường bộ quốc tế: Lao Bảo – Quảng Trị; Tân Thanh – Lạng Sơn; Cầu Treo – Hà Tĩnh; Hữu Nghị – Lạng Sơn; Hạ Khẩu – Lào Cai…
– Tại các khu công nghiệp, khu chế xuất có hoạt động XNK. Ví dụ: TPHCM có khu chế xuất Linh Trung, Tân Thuận; Khu công nghệ cao TPHCM.
– Tại các bưu điện quốc tế; Kho ngoại quan; Kho CFS; Hải quan quản lý hàng gia công; Hải quan quản lý hàng đầu tư.
Nói chung, những nơi có hoạt động xuất nhập khẩu thì đều là nơi công chức hải quan sẽ làm việc tại đó để quản lý nhà nước đối với hàng hóa XNK và phương tiện vận tải XNC.
Các vị trí công việc cụ thể trong ngành Hải quan
Khi bạn trúng tuyển kỳ thi tuyển dụng công chức hải quan, Chi cục Hải quan khu vực sẽ phân công các bạn về từng địa bàn cụ thể.
Khi bạn nhận việc, Hải quan cửa khẩu sẽ phân công cho bạn 1 công việc cụ thể. Đó là 1 trong số các công việc sau đây:
Tiếp nhận và kiểm tra hồ sơ hải quan
- Tiếp nhận tờ khai hải quan và hồ sơ điện tử.
- Kiểm tra tính đầy đủ, hợp lệ của chứng từ.
- Hướng dẫn doanh nghiệp hoàn thiện hồ sơ theo quy định.
Kiểm tra thực tế hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu
- Đối chiếu hàng hóa với hồ sơ khai báo.
- Lập biên bản khi phát hiện sai lệch hoặc vi phạm.
- Kiểm tra thực tế hàng hóa theo mức độ phân luồng.
Phân loại hàng hóa và xác định mã số HS
- Áp dụng đúng quy tắc phân loại theo Danh mục hàng hóa xuất nhập khẩu.
- Giải quyết các trường hợp vướng mắc về phân loại.
- Xác định mã HS phù hợp với hàng hóa.
Xác định trị giá hải quan và tính thuế
- Xác định căn cứ tính thuế xuất khẩu, nhập khẩu.
- Kiểm tra việc áp dụng thuế suất, miễn thuế, giảm thuế, hoàn thuế.
- Kiểm tra trị giá khai báo.
Kiểm tra xuất xứ hàng hóa (C/O)
- Xác định việc đáp ứng quy tắc xuất xứ theo các Hiệp định FTA.
- Áp dụng ưu đãi thuế quan đúng quy định.
- Kiểm tra tính hợp lệ của chứng từ chứng nhận xuất xứ.
Giám sát hải quan đối với hàng hóa và phương tiện vận tải
- Giám sát phương tiện xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh.
- Quản lý hàng hóa tại cảng biển, sân bay, cửa khẩu, kho ngoại quan.
- Giám sát hàng hóa trong quá trình vận chuyển, lưu giữ.
Thực hiện kiểm tra sau thông quan
- Đánh giá tính chính xác của việc khai báo.
- Truy thu thuế hoặc xử lý các sai phạm nếu có.
- Kiểm tra việc tuân thủ pháp luật hải quan tại trụ sở doanh nghiệp.
Phòng, chống buôn lậu và gian lận thương mại
- Phát hiện, ngăn chặn hành vi buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa.
- Điều tra, xử lý các vụ việc vi phạm thuộc thẩm quyền.
- Thu thập thông tin, phân tích rủi ro.
Xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan
- Ban hành quyết định xử phạt theo thẩm quyền.
- Theo dõi việc chấp hành quyết định xử phạt.
- Lập biên bản vi phạm hành chính.
Quản lý rủi ro và ứng dụng công nghệ thông tin trong nghiệp vụ hải quan
- Phân tích dữ liệu để đánh giá mức độ rủi ro của doanh nghiệp và lô hàng.
- Thực hiện phân luồng tờ khai trên hệ thống điện tử.
- Quản lý, khai thác các hệ thống nghiệp vụ hải quan điện tử và cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý.
Ngoài 10 mục trên, tùy theo vị trí công tác, CCHQ còn có thể thực hiện:
- Kiểm tra chuyên ngành về hải quan.
- Quản lý doanh nghiệp ưu tiên (AEO).
- Quản lý kho ngoại quan, địa điểm kiểm tra tập trung, cảng cạn (ICD).
- Kiểm soát ma túy, tiền chất, hàng cấm.
- Kiểm tra sở hữu trí tuệ đối với hàng hóa xuất nhập khẩu.
- Thống kê nhà nước về hải quan.
- Quản lý nợ thuế và cưỡng chế thuế.
- Thực hiện hợp tác quốc tế về hải quan.
- Thực hiện hợp tác quốc tế về hải quan.
- Tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo.
- Tuyên truyền, hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện pháp luật hải quan.
Các đầu mục công việc trên phản ánh khá đầy đủ các nhóm nhiệm vụ chính của công chức hải quan.
Theo quy định của ngành Hải quan, công chức làm việc 3 năm sẽ luân chuyển sang công việc khác.
Kỳ thi tuyển dụng công chức Hải quan
Các kỳ tuyển dụng công chức Hải quan diễn ra hàng năm hoặc định kỳ tùy theo nhu cầu biên chế.
- Năm 2021: Tổ chức thi tuyển vào Cơ quan Tổng cục Hải quan và 34 Cục Hải quan tỉnh, thành phố các tỉnh, thành phố. Tổng chỉ tiêu tuyển dụng là 1.290 chỉ tiêu.
- Năm 2023: Kỳ thi quy mô lớn với hơn 9.000 thí sinh đủ điều kiện tham dự tại nhiều khu vực (bao gồm cả khu vực miền Nam).
- Như vậy, kể từ năm 2021 đến nay, Cục Hải quan chỉ có 2 đợt tuyển dụng công chức trên phạm vi cả nước.
Điều kiện đăng ký dự thi tuyển dụng công chức hải quan
Về điều kiện chung:
1.Có một quốc tịch là quốc tịch Việt Nam;
2.Đủ 18 tuổi trở lên (Lưu ý: Có nhiều câu hỏi về nội dung này);
3.Có đơn dự tuyển; có lý lịch rõ ràng;
4.Có văn bằng, chứng chỉ đào tạo phù hợp với yêu cầu của vị trí dự tuyển;
5.Có phẩm chất chính trị, đạo đức tốt;
6.Đủ sức khoẻ để thực hiện nhiệm vụ.
Những người sau đây không được đăng ký dự tuyển:
1.Không cư trú tại Việt Nam;
2.Mất hoặc bị hạn chế năng lực hành vi dân sự;
3.Đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự;
4.đang chấp hành hoặc đã chấp hành xong bản án, quyết định về hình sự của Tòa án mà chưa được xóa án tích;
5.đang bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở chữa bệnh, cơ sở giáo dục.
Chuyên ngành tuyển dụng:
Tùy vào từng vị trí cụ thể sẽ có chuyên ngành tuyển dụng riêng.
Hải quan, thuế, Thuế – Hải quan, kiểm toán, kế toán, kế toán tài chính, kế toán doanh nghiệp, kế toán kiểm toán; ngoại thương; nghiệp vụ ngoại thương;
Tài chính, tài chính ngân hàng, tài chính kế toán, tài chính quốc tế, tài chính doanh nghiệp;
Kinh tế đầu tư, kinh tế đối ngoại, kinh tế ngoại thương, kinh tế phát triển, kinh tế vận tải biển, kinh tế quốc tế.
Quản lý công; kinh doanh quốc tế; kinh doanh thương mại; kinh doanh XNK; Luật; thương mại điện tử; thương mại quốc tế.
Lưu ý đối với bằng tốt nghiệp đại học:
1.Không phân biệt loại hình đào tạo: Chính quy, tại chức; chuyên tu; vừa học – vừa làm…
2.Không phân biệt kết quả xếp loại: Xuất sắc – Giỏi – Khá – Trung bình…
Yêu cầu về trình độ Tiếng Anh:
Nhóm 1: Tại cơ quan Cục Hải quan & các chi cục Hải quan lớn (Hà Nội, Hải phòng, TPHCM, Đà Nẵng, Đồng Nai:
Ngạch kiểm tra viên: Bậc 4 (IELTS: 5.5-6.5; TOEIC: 605-780, TOEFL ibt: 46 – 93). Bậc 4 là mức “Trên trung cấp”, là yêu cầu đầu ra phổ biến cho sinh viên tốt nghiệp đại học hệ chất lượng cao, thạc sĩ và nghiên cứu sinh.
Nhóm 2: Kiểm tra viên hải quan tại cơ quan Tổng cục: Cục điều tra chống buôn lậu; Cục kiểm định hải quan; ngạch chuyên viên kế hoạch tài chính, văn phòng, tổ chức cán bộ:
=> Ngoại ngữ bậc 3
Nhóm 3: Các đơn vị còn lại => Ngoại ngữ bậc 2
Thí sinh đã tốt nghiệp đại học, nhưng chưa được cấp bằng.
Þ Chỉ cần có giấy chứng nhận hoặc giấy xác nhận tốt nghiệp khi nộp hồ sơ.
Þ Đến trước ngày thi phải nộp bằng tốt nghiệp đại học chính thức (Có khoảng hơn 2 tháng để làm việc này).
Þ Nếu đến ngày thi mà thí sinh chưa có bằng tốt nghiệp thì sẽ không được tham dự kỳ thi.
Miễn thi môn ngoại ngữ:
-Có bằng tốt nghiệp chuyên ngành ngoại ngữ (cử nhân ngoại ngữ).
-Có bằng đại học tốt nghiệp ở nước ngoài mà ngôn ngữ giảng dạy là Tiếng Anh.
-Có chứng chỉ dân tộc thiểu số.
Ưu tiên trong tuyển dụng:
-Anh hùng lực lượng vũ trang, anh hùng lao động, thương binh (cộng 7,5 điểm vào kết quả Vòng 2).
-Sĩ quan quân đội, công an (cộng 2,5 điểm vào kết quả vòng 2).
-Người dân tộc thiểu số (cộng 5 điểm vào kết quả vòng 2).
Hồ sơ đăng ký dự thi tuyển dụng công chức hải quan
1.Phiếu đăng ký dự thi (link download bên dưới video)
2.Bản sao bằng tốt nghiệp đại học + bảng điểm (bản photo, không yêu cầu chứng thực, công chứng, sao y).
+ Thí sinh miễn thi môn ngoại ngữ: Nộp bản photo bằng tốt nghiệp đại học chuyên ngành ngoại ngữ; chứng chỉ tiếng dân tộc.
+ Thí sinh là đối tượng ưu tiên: Nộp thêm giấy chứng nhận ưu tiên.
Þ Hồ sơ đăng ký dự thi đã được đơn giản hóa rất nhiều so với trước đây. Sau khi trúng tuyển, thí sinh sẽ hoàn thiện hồ sơ theo quy định để Cục Hải quan ra thông báo tuyển dụng.
Hoàn thiện hồ sơ sau khi trúng tuyển:
Trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày ra quyết định tuyển dụng. Người trúng tuyển phải hoàn thiện hồ sơ tuyển dụng:
1.Bản sao chứng thực: Bằng tốt nghiệp đại học + Bảng điểm; văn bằng miễn thi ngoại ngữ + Chứng chỉ tiếng dân tộc.
2.Phiếu lý lịch tư pháp
3.Thí sinh tốt nghiệp đại học ở nước ngoài phải nộp giấy công nhận văn bằng tương đương với trình độ đào tạo của Việt Nam.
Lệ phí đăng ký dự thi là: 300 nghìn đồng.
Thời gian & địa điểm nộp hồ sơ tuyển dụng công chức hải quan
Thí sinh nộp hồ sơ qua đường bưu điện về Tổng cục Hải quan: Thời gian thực hiện 25 ngày
Thí sinh nộp hồ sơ trực tiếp tại Cục Hải quan nơi đăng ký dự tuyển: Thời gian thực hiện 5 ngày
Thí sinh chỉ được đăng ký vào 1 đơn vị thuộc Tổng cục Hải quan hoặc Cục Hải quan tỉnh, TP.
Thí sinh đăng ký vào đơn vị nào thì nộp hồ sơ trực tiếp tại đơn vị đó.
Ví dụ: Thí sinh đăng ký thi vào Cục Hải quan thành phố Hồ Chí Minh thì nộp hồ sơ tại Cục HQ TPHCM.
Sau khi trúng tuyển vào Cục Hải quan tỉnh, thành phố. Thí sinh sẽ được phân công về các đơn vị Chi cục hải quan tại địa bàn trong phạm vi của tỉnh, thành phố đó.
Ví dụ: Thí sinh trúng tuyển Cục Hải quan TPHCM có thể phân về các địa bàn: Cảng Cát Lái, Cảng Sài Gòn – Hiệp Phước, Khu chế xuất Tân Thuận, Linh Trung, Hải quan Bưu Điện…
Nội dung & hình thức thi tuyển*
Vòng 1: Thi trắc nghiệm trên máy vi tính
Nội dung thi gồm 02 phần:
Phần 1: Kiến thức chung (60 câu hỏi, thời gian 60 phút) về hệ thống chính trị, tổ chức bộ máy của Đảng, nhà nước, tổ chức chính trị – xã hội; quản lý hành chính nhà nước; công chức, công vụ…
Phần 2: Tiếng Anh (30 câu hỏi, thời gian 30 phút) theo khung năng lực của Việt Nam.
Kết quả vòng 1: Thí sinh đạt 50/100 điểm của 2 phần thì được đi tiếp vòng 2.
Vòng 2: Hình thức thi: Phỏng vấn hoặc thi trắc nghiệm
Thời gian: 30 phút cho phỏng vấn hoặc 90 phút cho trắc nghiệm
Nội dung thi:
-Kiến thức về chuyên ngành Hải quan: Luật Hải quan, Luật thuế XNK; Luật Quản lý ngoại thương & các nghị định hướng dẫn thi hành
Xác định trúng tuyển:
Người trúng tuyển phải đáp ứng các điều kiện sau:
-Kết quả vòng 2 từ 50 điểm trở lên;
-Có số điểm vòng 2 cao hơn lấy theo thứ tự từ cao xuống thấp cho đến hết chỉ tiêu tuyển dụng.
Ôn thi công chức Hải quan hiệu quả
Để ôn thi công chức thuế hiệu quả, thí sinh phải có những điều kiện cơ bản sau:
1.Có quỹ thời gian tương đối nhiều để tập trung ôn tập và luyện giải đề thi.
2.Có nguồn tài liệu chất lượng và tin cậy.
3.Có phương pháp học luật hiệu quả, tiết kiệm thời gian.
4.Có người hướng dẫn (mentor) để định hướng, giải đáp, chữa bài.
5.Có kỹ năng làm bài thi đạt điểm cao.
Nếu bạn có 1 trong các điều kiện trên thì bạn hoàn toàn tự tin để tự ôn tập và tham gia kỳ thi. Còn nếu không có 1 trong các điều kiện trên thì bạn cần phải tham gia lớp ôn thi công chức thuế tại 1 trung tâm uy tín.
Vì dưới đây là những hạn chế khi bạn tự ôn tập:
-Thời gian chuẩn bị ngắn (từ khi Cục Hải quan ra thông báo đến ngày thi khoảng 2 tháng).
-Phạm vi kiến thức kỳ thi rộng => Chưa biết nội dung trọng tâm nào để tập trung ôn thi.
-Tài liệu ôn thi chủ yếu là văn bản luật, câu hỏi trắc nghiệm tìm kiếm trên mạng.
-Không có người hướng dẫn để giải đáp thắc mắc.
-Không có quỹ thời gian nhàn rỗi để tập trung ôn luyện.
-Không biết cách học luật hiệu quả.
Khi bạn tham gia lớp ôn thi công chức hải quan tại một trung tâm uy tín. Bạn sẽ có những thuận lợi sau:
-Được trang bị đầy đủ tài liệu ôn thi: Bao gồm: văn bản luật; slide bài giảng, câu hỏi trắc nghiệm, bài tập, bài kiểm tra và đề thi của những năm trước.
-Được giảng viên hướng dẫn, chỉ rõ những nội dung trọng tâm của các văn bản luật. Bạn chỉ cần học những nội dung trọng tâm này để tiết kiệm thời gian mà vẫn trang bị đủ kiến thức để tham dự kỳ thi.
-Được giảng viên giải đáp thắc mắc, chữa bài trong quá trình ôn thi. Được hướng dẫn phương pháp học luật hiệu quả và kỹ năng làm bài thi đạt điểm cao.
Kỳ thi tuyển dụng công chức hải quan 2 – 3 năm mới tổ chức một lần. Do vậy, nếu bạn quyết định thi tuyển công chức hải quan thì bạn phải có sự chuẩn bị chu đáo.
Một trong cách chuẩn bị hiệu quả đó là bạn đầu tư cho 1 khóa ôn thi.
Vì đây là kỳ thi cạnh tranh, lấy điểm trúng tuyển từ cao xuống thấp. Nên nếu bạn tham gia lớp ôn thi, bạn đã có lợi thế rất lớn so với những thí sinh không tham gia.
Từ lợi thế này, bạn biến nó thành kết quả điểm thi cao hơn và bạn sẽ là người trúng tuyển và trở thành công chức hải quan.
Kết luận
Như vậy, mình vừa trình bày cho các bạn tất cả thông tin về kỳ thi tuyển dụng công chức hải quan.
Bạn có thể tìm hiểu thêm về kỳ thi tuyển dụng công chức hải quan và lớp ôn thi ở đường link https://saigonacademy247.net/lop-on-thi-cong-chuc-hai-quan/
Các bạn có bất kỳ câu hỏi nào thì liên hệ với mình theo số điện thoại, Zalo: 0913106015 để mình tư vấn cho bạn nhé!
Chúc bạn sớm trở thành công chức hải quan tương lai.
Thông tin liên hệ:
TS. Trần Quang Vũ
Mobile, zalo: 0913106015
Email: tranquangvu80@gmail.com
